Hướng dẫn cách chăm sóc gà đẻ trong mùa đông

Mỗi khi mùa đông đến, nhiều bà con chăn nuôi lại bắt đầu lo lắng vì đàn gà đẻ thường ăn nhiều hơn nhưng sản lượng trứng lại có xu hướng giảm, sức đề kháng yếu đi và dễ mắc các bệnh về hô hấp. Thời tiết lạnh giá, gió mùa kéo dài cùng sự thay đổi nhiệt độ thất thường giữa ngày và đêm khiến việc chăm sóc đàn gà trở nên khó khăn hơn so với những thời điểm khác trong năm.

Để giúp bà con chủ động bảo vệ đàn gà, duy trì tỷ lệ đẻ ổn định và hạn chế thiệt hại do thời tiết gây ra, Thái Bình Dương sẽ chia sẻ những kinh nghiệm nuôi gà đẻ và gà con thực tế, cùng các kỹ thuật chăm sóc gà đẻ trong mùa đông đơn giản, dễ áp dụng nhưng mang lại hiệu quả cao.

Kỹ thuật cải tạo và quản lý chuồng trại ấm áp

Che chắn chống gió lùa hiệu quả

Vào mùa đông, gió lạnh và độ ẩm cao là nguyên nhân khiến gà bị mất nhiệt, giảm sức đề kháng và dễ mắc các bệnh về hô hấp. Vì vậy, việc cải tạo chuồng trại để hạn chế gió lùa là yêu cầu quan trọng hàng đầu.

Bà con nên kiểm tra toàn bộ mái, vách và các khe hở xung quanh chuồng để kịp thời gia cố trước khi thời tiết rét đậm xảy ra. Các hướng đón gió lạnh, đặc biệt là hướng Đông Bắc, cần được che chắn bằng bạt nhựa, rèm nilon hoặc tấm chắn chuyên dụng nhằm ngăn gió lạnh thổi trực tiếp vào đàn gà.

Tuy không nên che kín hoàn toàn chuồng nuôi. Phần phía trên chuồng cần duy trì các khoảng thông thoáng hợp lý để không khí lưu thông, giúp thoát hơi ẩm và các khí độc như NH₃ (amoniac), H₂S (hydro sulfua) phát sinh từ phân và chất độn chuồng. Nếu chuồng quá kín, khí độc tích tụ sẽ làm gà bị cay mắt, viêm đường hô hấp, giảm tăng trưởng và giảm năng suất.

Những ngày nhiệt độ xuống thấp hoặc có mưa phùn kéo dài, nên hạ rèm che vào ban đêm và sáng sớm; ban ngày khi trời có nắng có thể mở bớt để tăng cường trao đổi không khí trong chuồng.

Quản lý chất độn chuồng

Chất độn chuồng đóng vai trò như một lớp cách nhiệt tự nhiên giúp giữ ấm cho gà trong mùa lạnh. Người nuôi có thể sử dụng trấu khô, mùn cưa hoặc dăm bào sạch làm vật liệu độn nền.

So với mùa hè, lớp chất độn nên được trải dày hơn, dao động từ 10 – 15 cm để hạn chế hơi lạnh từ nền đất truyền lên cơ thể gà. Vật liệu sử dụng phải khô, sạch, không nấm mốc và không lẫn tạp chất gây hại.

Quá trình nuôi cần thường xuyên kiểm tra độ ẩm của nền chuồng. Những khu vực bị ướt do nước uống rò rỉ hoặc hơi nước ngưng tụ phải được thay mới ngay để tránh phát sinh vi khuẩn, nấm bệnh và ký sinh trùng.

Định kỳ sử dụng men vi sinh xử lý đệm lót giúp phân hủy chất thải, giảm mùi hôi, hạn chế khí độc và duy trì môi trường chăn nuôi sạch sẽ. Đồng thời, nên đảo trộn chất độn chuồng thường xuyên để nền luôn tơi xốp, khô ráo, tránh hiện tượng đóng bánh gây tích tụ độ ẩm và vi sinh vật gây bệnh.

Hệ thống sưởi ấm bổ sung

Đối với gà con, gà hậu bị và những thời điểm rét đậm kéo dài, việc bổ sung nguồn nhiệt nhân tạo là giải pháp không thể thiếu để duy trì thân nhiệt ổn định cho đàn gà.

Người chăn nuôi có thể sử dụng đèn hồng ngoại hoặc bóng đèn sợi đốt công suất từ 60 – 100W tùy quy mô đàn và diện tích chuồng nuôi. Đèn cần được treo chắc chắn, cách nền chuồng khoảng 50 – 80 cm và có lồng bảo vệ nhằm hạn chế nguy cơ cháy nổ hoặc gà tiếp xúc trực tiếp gây bỏng.

Đối với khu vực úm gà con, cần bố trí đều nguồn nhiệt để nhiệt độ phân bổ đồng đều trong quây úm. Vào ban đêm hoặc những ngày rét đậm, có thể tăng thêm số lượng bóng sưởi nhằm đảm bảo nhiệt độ yêu cầu theo từng độ tuổi của gà. Bà con có thể tham khảo thêm cách úm gà con mùa lạnh chuẩn kỹ thuật để bảo vệ tối đa đầu con.

Bà con cần thường xuyên quan sát phản ứng của đàn gà để điều chỉnh nhiệt độ phù hợp. Nếu gà tụm lại thành từng đám dưới bóng đèn là dấu hiệu thiếu nhiệt; nếu gà tản xa nguồn sưởi, há mỏ thở nhiều là nhiệt độ quá cao. Khi gà đi lại linh hoạt, ăn uống bình thường và phân bố đều trong chuồng chứng tỏ nhiệt độ đang ở mức thích hợp.

Để duy trì nhiệt độ ổn định cho đàn gà trong những ngày rét đậm, rét hại, bà con nên lựa chọn các thiết bị sưởi chuyên dụng phù hợp với quy mô chăn nuôi. Dưới đây là một số sản phẩm sưởi ấm gia súc, gia cầm được nhiều trang trại sử dụng hiện nay: 

Chế độ dinh dưỡng đặc biệt cho gà đẻ vào mùa lạnh

Mùa đông là giai đoạn đàn gà đẻ phải tiêu tốn nhiều năng lượng hơn để duy trì thân nhiệt. Nếu không điều chỉnh khẩu phần ăn phù hợp, gà rất dễ bị sụt cân, giảm tỷ lệ đẻ, chất lượng trứng kém và sức đề kháng suy giảm. Bên cạnh việc giữ ấm chuồng trại, bà con cần xây dựng chế độ dinh dưỡng hợp lý để duy trì năng suất trứng ổn định trong suốt mùa lạnh.

Tăng hàm lượng năng lượng trong thức ăn

Khi nhiệt độ môi trường giảm, nhu cầu năng lượng duy trì cơ thể của gà tăng lên đáng kể. Do đó, khẩu phần ăn mùa đông cần được bổ sung thêm các nguyên liệu giàu năng lượng nhằm giúp gà giữ ấm cơ thể và hạn chế hao hụt thể trạng.

Một trong những biện pháp đơn giản, hiệu quả là tăng tỷ lệ ngô (bắp) hạt, tấm hoặc cám gạo trong khẩu phần ăn, đặc biệt vào bữa chiều hoặc buổi tối. Lượng tinh bột được tiêu hóa chậm sẽ giúp gà tạo nhiệt trong suốt đêm dài, giảm nguy cơ mất nhiệt khi nhiệt độ xuống thấp.

Bên cạnh việc tăng năng lượng, người nuôi vẫn phải duy trì hàm lượng protein ở mức 16 – 18% để đảm bảo quá trình hình thành lòng đỏ, lòng trắng và duy trì khả năng đẻ trứng. Các nguồn đạm chất lượng như khô đậu nành, bột cá, cám hỗn hợp dành cho gà đẻ nên được sử dụng đầy đủ theo từng giai đoạn sản xuất.

Canxi cũng là dưỡng chất không thể thiếu trong mùa lạnh. Nhu cầu canxi của gà đẻ thường dao động từ 2,7 – 3,4g/con/ngày. Nếu thiếu canxi, gà dễ đẻ trứng vỏ mỏng, trứng méo hoặc giảm tỷ lệ đẻ. Người nuôi nên bổ sung bột đá, bột vỏ sò hoặc các chế phẩm khoáng chuyên dùng để đảm bảo chất lượng vỏ trứng luôn ổn định.

Quản lý nước uống

Nước uống là yếu tố thường bị bỏ qua nhưng lại ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiêu thụ thức ăn và năng suất đẻ trứng trong mùa đông.

Tuyệt đối không cho gà uống nước quá lạnh, đặc biệt vào sáng sớm hoặc những ngày rét đậm. Nên sử dụng nước sạch có nhiệt độ khoảng 20 – 25°C để giúp gà dễ uống hơn, hạn chế stress do lạnh và hỗ trợ quá trình trao đổi chất.

Ngoài nước sạch, bà con có thể bổ sung định kỳ các chất hỗ trợ tăng sức đề kháng như:

• Vitamin C giúp giảm stress và nâng cao khả năng chống chịu thời tiết lạnh.
• Đường Glucose cung cấp nguồn năng lượng nhanh cho cơ thể.
• Chất điện giải hỗ trợ cân bằng nước và khoáng chất trong cơ thể.
• B-Complex giúp kích thích ăn uống, tăng cường chuyển hóa dinh dưỡng.

Việc bổ sung các chế phẩm này đặc biệt cần thiết trong những đợt rét kéo dài, thời điểm giao mùa hoặc khi đàn gà có dấu hiệu giảm ăn, giảm đẻ.

Thời gian cho ăn hợp lý

Trong mùa đông, không nên dồn toàn bộ lượng thức ăn vào một hoặc hai bữa như thời tiết bình thường. Thay vào đó, cần chia nhỏ khẩu phần thành nhiều lần cho ăn trong ngày để kích thích gà vận động, tăng khả năng tiêu thụ thức ăn và hấp thu dinh dưỡng tốt hơn.

Người nuôi nên cho ăn vào các khung giờ ấm trong ngày như sáng muộn, trưa và chiều. Riêng bữa chiều nên tăng cường các loại thức ăn giàu năng lượng như ngô hạt hoặc cám hỗn hợp để gà có đủ năng lượng duy trì thân nhiệt trong suốt ban đêm.

Đồng thời, cần kiểm tra thức ăn thường xuyên, không sử dụng thức ăn ẩm mốc hoặc bị nhiễm nấm độc tố. Thức ăn nên được bảo quản trên giá cao, nơi khô ráo, tránh hơi ẩm và nước mưa xâm nhập làm giảm chất lượng dinh dưỡng cũng như ảnh hưởng đến sức khỏe đàn gà.

Bí quyết kích sáng duy trì tỷ lệ đẻ trứng

Vào mùa đông, thời gian chiếu sáng tự nhiên giảm đáng kể khiến quá trình tiết hormone sinh sản của gà bị ảnh hưởng, dẫn đến sản lượng trứng giảm. Để duy trì năng suất ổn định, đàn gà đẻ cần được đảm bảo tổng thời gian chiếu sáng từ 14 – 16 giờ mỗi ngày, bao gồm cả ánh sáng tự nhiên và ánh sáng nhân tạo.

Bà con không nên để thời gian chiếu sáng thay đổi đột ngột giữa các ngày vì có thể khiến gà bị stress, giảm ăn và giảm tỷ lệ đẻ. Việc bổ sung ánh sáng cần thực hiện đều đặn, duy trì theo một khung giờ cố định trong suốt mùa lạnh.

Cách bù sáng hiệu quả vào mùa đông

Khi số giờ nắng trong ngày không đáp ứng đủ nhu cầu của gà đẻ, bà con cần sử dụng hệ thống đèn chiếu sáng để kéo dài thời gian hoạt động của đàn gà.

Lịch bù sáng được áp dụng phổ biến như sau:

• Bật đèn từ 4h00 – 6h00 sáng trước khi trời sáng.
• Tiếp tục tận dụng ánh sáng tự nhiên ban ngày.
• Bật đèn bổ sung từ 18h00 – 20h00 tối sau khi trời tối.
• Đảm bảo tổng thời gian chiếu sáng đạt 14 – 16 giờ/ngày.

Nên sử dụng bộ hẹn giờ tự động để bật tắt đèn đúng thời điểm, giúp đàn gà duy trì nhịp sinh học ổn định và hạn chế tình trạng giảm đẻ do thay đổi ánh sáng đột ngột.

Cường độ ánh sáng phù hợp cho gà đẻ

Không phải càng sáng thì gà càng đẻ nhiều. Ánh sáng quá mạnh có thể khiến gà bị kích động, tăng hiện tượng cắn mổ nhau, mổ lông hoặc ăn trứng.

Để đạt hiệu quả tốt nhất, bà con nên:

• Sử dụng bóng đèn LED tiết kiệm điện hoặc bóng đèn sợi đốt công suất nhỏ từ 5 – 9W.
• Treo đèn cao khoảng 2 – 2,5m so với nền chuồng để ánh sáng phân bố đồng đều.
• Bố trí khoảng 1 bóng đèn cho mỗi 8 – 12m² chuồng nuôi tùy mật độ đàn.
• Ưu tiên ánh sáng vàng dịu hoặc ánh sáng trắng ấm để tạo cảm giác dễ chịu cho đàn gà.
• Thường xuyên vệ sinh bóng đèn và chóa đèn nhằm đảm bảo hiệu quả chiếu sáng.

Khi được cung cấp đủ ánh sáng, gà sẽ ăn uống nhiều hơn, hấp thu dinh dưỡng tốt hơn, duy trì hoạt động sinh sản ổn định và giữ vững tỷ lệ đẻ trứng ngay cả trong những tháng mùa đông giá lạnh. Đây là một trong những giải pháp đơn giản nhưng mang lại hiệu quả rõ rệt đối với các hộ chăn nuôi gà đẻ quy mô từ nhỏ đến lớn.

Trên đây là những kinh nghiệm và kỹ thuật chăm sóc gà đẻ trong mùa đông giúp bà con chủ động ứng phó với thời tiết giá lạnh, hạn chế dịch bệnh và duy trì năng suất trứng ổn định. Từ việc cải tạo chuồng trại, giữ ấm hợp lý, xây dựng khẩu phần dinh dưỡng khoa học đến bổ sung ánh sáng và thực hiện đầy đủ các biện pháp phòng bệnh, mỗi khâu đều đóng vai trò quan trọng trong việc bảo vệ sức khỏe đàn gà. Hy vọng những chia sẻ từ Thái Bình Dương sẽ giúp bà con áp dụng hiệu quả vào thực tế chăn nuôi, nâng cao tỷ lệ đẻ, giảm hao hụt và đạt được hiệu quả kinh tế cao trong suốt mùa đông.