Cách chăm sóc gà đẻ trứng trong mùa mưa: giữ năng suất và phòng bệnh

Mùa mưa khiến độ ẩm chuồng nuôi tăng cao, nền dễ ẩm ướt, không khí kém ổn định và đàn gà cũng dễ bị ảnh hưởng bởi sự thay đổi của thời tiết. Với gà đang trong giai đoạn đẻ, những yếu tố này không chỉ tác động đến sức khỏe mà còn có thể làm sản lượng và chất lượng trứng biến động.

Cách chăm sóc gà đẻ trứng trong mùa mưa cần tập trung vào giữ chuồng khô thoáng, quản lý thức ăn – nước uống, theo dõi đàn và chủ động phòng bệnh phù hợp. Những kinh nghiệm dưới đây sẽ giúp bà con duy trì điều kiện chăn nuôi ổn định, hạn chế rủi ro và bảo vệ năng suất đàn gà.

Kỹ thuật quản lý và vệ sinh chuồng trại mùa mưa

Mùa mưa làm độ ẩm trong khu vực chăn nuôi tăng cao, nền chuồng dễ ướt và không khí trong chuồng khó lưu thông nếu hệ thống thông gió không được kiểm soát tốt. Đối với gà đẻ, việc duy trì chuồng khô, sạch và thông thoáng giúp hạn chế môi trường thuận lợi cho vi sinh vật phát triển, đồng thời giảm những tác động bất lợi đến sức khỏe và năng suất đàn. Người nuôi nên chú ý ba nhóm công việc chính sau:

Chống tạt mưa và ngập úng

Trước và trong mùa mưa, cần kiểm tra toàn bộ mái, vách, rèm che, cửa chuồng và hệ thống thoát nước để phát hiện vị trí có thể khiến nước mưa tạt trực tiếp vào khu vực nuôi. Những điểm dột, khe hở hoặc vị trí nước chảy ngược cần được xử lý sớm, tránh để nền và chất độn bị ướt kéo dài.

Khu vực xung quanh chuồng cũng cần có đường thoát nước thông suốt, không để rác, phân hoặc đất bùn làm tắc dòng chảy. Với những nơi có nguy cơ ngập, nên chủ động tạo độ dốc thoát nước và kiểm tra khu vực thấp trũng sau mỗi trận mưa lớn.

Máng ăn, máng uống và các thiết bị trong chuồng cần được bố trí ở vị trí hạn chế nước mưa xâm nhập. Nước đọng quanh chuồng phải được xử lý sớm để tránh làm tăng độ ẩm và tạo điều kiện cho côn trùng, vi sinh vật phát triển.

Đối với chuồng hở, rèm che có thể được điều chỉnh tùy hướng mưa và gió. Tuy nhiên, không nên che kín hoàn toàn trong thời gian dài vì có thể làm giảm lưu thông không khí. Mục tiêu là vừa hạn chế mưa tạt vừa duy trì môi trường thông thoáng cho đàn gà.

Xử lý chất độn chuồng và độ ẩm

Chất độn chuồng là khu vực cần kiểm tra thường xuyên nhất trong mùa mưa. Khi trấu, mùn cưa hoặc vật liệu lót nền bị thấm nước, phân và nước uống, cần loại bỏ phần ướt, đóng cục hoặc có dấu hiệu xuống cấp; sau đó bổ sung vật liệu khô khi cần thiết.

Không nên để toàn bộ lớp chất độn bị ẩm kéo dài rồi mới xử lý. Những vị trí quanh máng uống, dưới khu vực gà tập trung hoặc nơi nước mưa có khả năng tạt vào cần được kiểm tra thường xuyên hơn.

Nền chuồng phải được giữ sạch và có khả năng thoát ẩm tốt. Phân và chất thải cần được thu gom phù hợp với mô hình nuôi; máng ăn, máng uống cũng phải được vệ sinh định kỳ để hạn chế thức ăn thừa, nước bẩn và chất hữu cơ tích tụ.

Khi độ ẩm trong chuồng tăng, không nên chỉ tìm cách che kín chuồng để tránh mưa. Việc giảm nước xâm nhập cần đi cùng với thông gió phù hợp, bởi chuồng bí và ẩm kéo dài có thể làm chất lượng không khí giảm. Nếu phát hiện mùi bất thường, nền ẩm hoặc chất độn nhanh chóng bị ướt trở lại, cần kiểm tra đồng thời nguồn nước, hệ thống thoát nước và khả năng lưu thông không khí.

Thông gió và chiếu sáng hợp lý

Mùa mưa thường khiến người nuôi có xu hướng đóng kín chuồng để tránh gió lạnh và nước tạt. Tuy nhiên, chuồng quá kín sẽ làm không khí tù đọng, độ ẩm tăng và các chất khí phát sinh từ phân, chất độn khó thoát ra ngoài. Do đó, cần duy trì lưu thông không khí nhưng tránh tạo luồng gió mạnh thổi trực tiếp vào đàn.

Với chuồng hở, có thể điều chỉnh rèm theo hướng mưa và tình hình thời tiết. Khi mưa giảm, cần mở lại những khu vực phù hợp để tăng trao đổi không khí. Với chuồng kín, quạt thông gió cần được vận hành theo thiết kế của hệ thống, đồng thời kiểm tra các cửa hút và cửa thoát khí để bảo đảm luồng không khí hoạt động hiệu quả.

Chiếu sáng cũng cần được duy trì ổn định theo chương trình nuôi của đàn gà đẻ. Ánh sáng có vai trò quan trọng trong quản lý gà sinh sản, nhưng thời lượng và cường độ chiếu sáng cần căn cứ vào tuổi, giống, hệ thống chuồng và chương trình khai thác trứng, không nên tự ý thay đổi chỉ vì thời tiết mưa kéo dài.

Trong những ngày trời âm u, nếu sử dụng hệ thống chiếu sáng bổ sung, nên duy trì lịch chiếu sáng nhất quán thay vì bật tắt thất thường. Đồng thời, kiểm tra bóng đèn, nguồn điện và thiết bị chiếu sáng thường xuyên, đặc biệt trong điều kiện khu vực nuôi có độ ẩm cao.

Dinh dưỡng và chế độ ăn giúp gà đẻ giữ vững năng suất

Mùa mưa khiến thời tiết và môi trường chuồng nuôi thay đổi, đàn gà có thể giảm ăn hoặc gặp vấn đề về tiêu hóa nếu thức ăn, nước uống không được kiểm soát tốt. Do đó, bà con cần duy trì khẩu phần phù hợp, bảo quản cám đúng cách và theo dõi lượng ăn uống hằng ngày.

Đảm bảo chất lượng thức ăn

Thức ăn cho gà đẻ cần phù hợp với tuổi, giống và năng suất thực tế, đồng thời đáp ứng nhu cầu về năng lượng, protein, axit amin và khoáng chất để duy trì cơ thể và hình thành trứng. Khi chuyển gà hậu bị sang giai đoạn đẻ, nên sử dụng thức ăn chuyên dụng cho gà đẻ và hạn chế thay đổi khẩu phần đột ngột.

• Bảo quản cám ở nơi khô ráo, thoáng mát, tránh nước mưa và hơi ẩm.
• Không sử dụng thức ăn ẩm mốc, vón cục, đổi màu hoặc có mùi bất thường.
• Theo dõi lượng thức ăn tiêu thụ; nếu đàn giảm ăn, cần kiểm tra đồng thời môi trường, nước uống và sức khỏe.
• Khẩu phần cần đáp ứng nhu cầu canxi và các khoáng chất liên quan đến quá trình hình thành vỏ trứng.

Bổ sung vi chất và chất trợ lực

Vitamin, khoáng chất, axit amin hoặc men tiêu hóa có thể được sử dụng khi đàn chịu stress, giảm ăn hoặc khẩu phần chưa đáp ứng đủ nhu cầu. Tuy đây chỉ là giải pháp hỗ trợ, không thay thế thức ăn cân đối và điều kiện chuồng nuôi phù hợp.

• Chỉ bổ sung sản phẩm đúng thành phần, đúng hướng dẫn trên nhãn.
• Tránh phối hợp nhiều sản phẩm có cùng thành phần khi chưa xác định nhu cầu thực tế.
• Không tự ý dùng kháng sinh để phòng bệnh nếu chưa có chỉ định thú y.
• Khi gà giảm đẻ bất thường, bỏ ăn, tiêu chảy hoặc có biểu hiện hô hấp, cần xác định nguyên nhân thay vì chỉ tăng chất bổ sung.

Quản lý nguồn nước uống

Nước sạch phải được cung cấp đầy đủ và ổn định vì ảnh hưởng trực tiếp đến lượng ăn, trao đổi chất và sức khỏe đàn gà. Cần đặc biệt chú ý nguy cơ nước bị nhiễm bẩn từ đất, phân hoặc nước chảy ngược vào hệ thống.

• Vệ sinh máng uống thường xuyên, không để phân, cám thừa hoặc cặn bẩn tích tụ.
• Kiểm tra đường ống, núm uống và bồn chứa để phát hiện tắc nghẽn hoặc cấp nước không đều.
• Che chắn nguồn nước, hạn chế nước mưa và chất thải xâm nhập.
• Sau mưa lớn, kiểm tra lại nguồn nước nếu có nguy cơ bị nhiễm bẩn.
• Theo dõi lượng nước uống mỗi ngày; nếu đàn uống ít hoặc nhiều bất thường, cần kiểm tra ngay hệ thống nước và tình trạng sức khỏe.

Duy trì thức ăn đạt chất lượng, khẩu phần cân đối và nguồn nước sạch là nền tảng giúp gà đẻ giữ thể trạng ổn định, hạn chế biến động năng suất trong thời điểm mưa nhiều.

Xem thêm: Hướng dẫn chăm sóc gà con trong mùa hè nắng nóng

Biện pháp phòng và xử lý bệnh thường gặp trong mùa mưa

Mùa mưa làm độ ẩm tăng, chuồng dễ ẩm ướt và điều kiện vệ sinh khó duy trì ổn định. Đây là thời điểm người nuôi cần tăng cường kiểm soát môi trường, theo dõi đàn và thực hiện chương trình phòng bệnh phù hợp để hạn chế nguy cơ phát sinh, lây lan dịch bệnh.

Lịch vắc-xin và sát trùng định kỳ

Lịch tiêm phòng cần được xây dựng dựa trên độ tuổi, giống gà, mô hình chăn nuôi, tình hình dịch bệnh tại địa phương và hướng dẫn của cơ quan thú y hoặc nhà sản xuất vaccine. Không nên áp dụng một lịch tiêm cố định cho mọi đàn.

• Bảo quản và sử dụng vaccine đúng yêu cầu về nhiệt độ, thời gian, đường dùng và liều lượng.
• Ưu tiên phòng các bệnh truyền nhiễm nguy hiểm theo chương trình thú y của địa phương, chẳng hạn Newcastle, cúm gia cầm, Gumboro, Marek hoặc viêm phế quản truyền nhiễm khi phù hợp với đàn.
• Vệ sinh, làm sạch chất hữu cơ trước khi sát trùng để nâng cao hiệu quả vệ sinh chuồng trại.
• Khử trùng khu vực chuồng, dụng cụ, lối ra vào và phương tiện chăn nuôi theo quy trình phù hợp.
• Kiểm soát người, phương tiện và gia cầm ra vào trại; hạn chế tiếp xúc với đàn gà không rõ nguồn gốc.
• Chủ động kiểm soát chuột, côn trùng và xử lý chất thải đúng cách.

Sát trùng không thay thế cho việc giữ chuồng khô sạch. Trong mùa mưa, cần kết hợp thoát nước tốt, thay chất độn bị ướt, vệ sinh máng ăn – máng uống và duy trì thông thoáng để giảm áp lực mầm bệnh trong môi trường.

Nhận biết sớm và xử lý bệnh phổ biến

Người nuôi nên kiểm tra đàn mỗi ngày, chú ý những thay đổi về lượng ăn uống, hoạt động, hô hấp, phân, tỷ lệ chết và sản lượng trứng. Với gà đẻ, giảm đẻ đột ngột, trứng biến dạng hoặc thay đổi bất thường về chất lượng vỏ cũng là những dấu hiệu cần theo dõi.

Một số biểu hiện đáng lưu ý gồm:

• Newcastle: gà ủ rũ, giảm ăn, khó thở, tiêu chảy; trường hợp nặng có thể xuất hiện dấu hiệu thần kinh và tỷ lệ chết cao.
• Cúm gia cầm: có thể gây chết đột ngột, ủ rũ, phù đầu mặt, xuất huyết hoặc rối loạn hô hấp, tiêu hóa. Đây là bệnh truyền nhiễm nguy hiểm và có khả năng lây sang người.
• CRD: thường biểu hiện bằng chảy dịch mũi, nước mắt, ho, khò khè, khó thở; gà lớn có thể chậm phát triển hoặc giảm năng suất trứng.
• Tụ huyết trùng: có thể khiến gà mệt mỏi, mào tím tái, tiêu chảy, khó thở và trong trường hợp cấp tính có thể chết nhanh.

Trên đây là những cách chăm sóc gà đẻ trứng trong mùa mưa giúp duy trì điều kiện chuồng nuôi ổn định, đảm bảo dinh dưỡng, nguồn nước và chủ động phòng ngừa bệnh thường gặp. Việc vệ sinh chuồng trại thường xuyên, theo dõi sức khỏe đàn gà mỗi ngày và xử lý sớm các dấu hiệu bất thường sẽ góp phần hạn chế rủi ro, đồng thời giúp đàn gà duy trì sức khỏe và năng suất đẻ ổn định trong thời tiết ẩm ướt.

Bên cạnh đó, khi thời tiết chuyển sang nắng nóng, bà con nên tham khảo thêm hướng dẫn chăm sóc gà con trong mùa nóng để chủ động ứng phó với đàn gà mới úm.